واژه‌نامه

تعریف ساده‌ی اصطلاح‌های فنی، مفهوم‌های مانیتورینگ و واژه‌های DevOps که موقع آنلاین نگه داشتن سرویس‌ها باهاشون روبه‌رو می‌شید.

۱۳۳اصطلاح
۱۷دسته

تایپ کنید تا اصطلاح‌ها همون لحظه فیلتر بشن

A

۱۰ اصطلاح
A

رکورد AA Record

رکورد DNS که یک نام میزبان رو به آدرس IPv4 وصل می‌کنه. مرورگرها قبل از اتصال به سایت در نهایت دنبال همین رکورد می‌گردن.

A

تست A/BA/B Testing

نمایش دو نسخه از یک صفحه یا قابلیت به دو گروه از کاربرها و اندازه‌گیری اینکه کدوم نسخه به هدف تعیین‌شده بهتر می‌رسه.

A

رکورد AAAAAAAA Record

نسخه‌ی IPv6 رکورد A؛ نام میزبان رو به یک آدرس IPv6 وصل می‌کنه.

A

ایجنتAgent

برنامه‌ی کوچکی که روی سرور یا داخل شبکه نصب می‌شه، چک‌ها رو اجرا می‌کنه یا داده جمع می‌کنه و برای سرویس مانیتورینگ مرکزی می‌فرسته.

A

خستگی از هشدارAlert Fatigue

وضعیتی که آدم‌ها اون‌قدر هشدار می‌گیرن (که خیلی‌هاش بی‌اهمیت یا اشتباهه) که کم‌کم همه رو نادیده می‌گیرن، حتی هشدارهای مهم رو.

A

هشداردهیAlerting

خبر دادن خودکار به آدم‌ها وقتی سیستمی که مانیتور می‌شه به شرایطی می‌رسه که رسیدگی لازم داره، مثلاً قطع شدن یا کند شدن.

A

Ansible

ابزار متن‌باز اتوماسیون که سرورها رو پیکربندی و نرم‌افزار رو دیپلوی می‌کنه؛ از طریق SSH و با playbookهای YAML و بدون نیاز به ایجنت روی ماشین مقصد.

A

API

رابط برنامه‌نویسی؛ راهی تعریف‌شده برای اینکه برنامه‌ها با هم حرف بزنن، مثلاً با فرستادن درخواست HTTP به چند آدرس و گرفتن پاسخ JSON.

A

API Gateway

یک درگاه ورودی واحد جلوی چند سرویس بک‌اند که درخواست‌ها رو مسیریابی می‌کنه و کارهای مشترک مثل احراز هویت، محدودیت نرخ و لاگ رو انجام می‌ده.

A

دسترس‌پذیریAvailability

سهم زمانی که یک سرویس برای کسانی که بهش وابسته‌ان قابل استفاده است؛ معمولاً به صورت درصد در یک بازه گزارش می‌شه.

B

۳ اصطلاح
B

بکاپBackup

نسخه‌ای از داده که جدا نگه داشته می‌شه تا بعد از حذف، خرابی، از کار افتادن سخت‌افزار یا حمله بشه برش گردوند. بکاپ فقط وقتی قابل اعتماده که بازگردانیش امتحان شده باشه.

B

پهنای باندBandwidth

حداکثر مقدار داده‌ای که یک لینک شبکه در هر ثانیه می‌تونه منتقل کنه؛ اغلب با سرعت واقعی منتقل‌شده اشتباه گرفته می‌شه.

B

دیپلوی Blue-GreenBlue-Green Deployment

داشتن دو محیط تولید یکسان و بردن ترافیک از نسخه‌ی قدیم (آبی) به نسخه‌ی جدید (سبز) در یک قدم؛ تا اگه نسخه مشکل داشت، با همون سرعت برگردونده بشه.

C

۱۵ اصطلاح
C

کشCache

محلی برای نگه داشتن داده‌های پراستفاده نزدیک به جایی که لازم‌ان، تا درخواست‌های تکراری بدون انجام دوباره‌ی کار سریع‌تر جواب داده بشن.

C

انتشار CanaryCanary Release

اول منتشر کردن نسخه‌ی جدید برای بخش کوچکی از کاربرها یا سرورها و زیر نظر گرفتن خطا و تأخیرش، قبل از انتشار برای همه.

C

برنامه‌ریزی ظرفیتCapacity Planning

تخمین منابع پردازشی، ذخیره‌سازی و شبکه‌ای که یک سرویس در آینده لازم داره، تا بدون کم آوردن ظرفیت رشد کنه.

C

CDN

شبکه‌ی توزیع محتوا؛ مجموعه‌ای از سرورها در جاهای مختلف که محتوای سایت رو کش می‌کنن و از نزدیک‌ترین نقطه به بازدیدکننده تحویل می‌دن تا تأخیر و بار سرور اصلی کم بشه.

C

مرجع صدور گواهی (CA)Certificate Authority

سازمان مورد اعتمادی که گواهی دیجیتال صادر می‌کنه و تضمین می‌کنه یک کلید عمومی متعلق به یک دامنه یا سازمان مشخصه.

C

مهندسی آشوبChaos Engineering

وارد کردن عمدی خرابی (کشتن پروسس، کند کردن شبکه، از دست دادن سرور) به سیستم برای فهمیدن رفتارش و رفع نقطه‌ضعف‌ها قبل از اینکه رخداد واقعی اون‌ها رو نشون بده.

C

CI/CD

یکپارچه‌سازی و تحویل/استقرار مداوم؛ ساخت و تست خودکار هر تغییر و رسوندنش به محیط تولید از طریق یک پایپ‌لاین تکرارپذیر.

C

CIDR

نمادگذاری مثل 192.168.1.0/24 که یک شبکه‌ی IP رو به شکل یک آدرس به‌علاوه‌ی تعداد بیت‌های پیشوند شبکه می‌نویسه.

C

رایانش ابریCloud Computing

اجاره‌ی منابع پردازشی (سرور، فضای ذخیره‌سازی، دیتابیس، شبکه) به‌صورت لحظه‌ای از یک ارائه‌دهنده، به‌جای خرید و نگهداری سخت‌افزار.

C

کلاسترCluster

گروهی از سرورها که با هم کار می‌کنن و مثل یک سیستم دیده می‌شن؛ بار رو بین هم تقسیم می‌کنن و اگه یکی خراب شد بقیه کارش رو برمی‌دارن.

C

رکورد CNAMECNAME Record

رکورد DNS که یک نام میزبان رو نام مستعار نام دیگه‌ای می‌کنه؛ پس جستجوی نام مستعار، رکوردهای نام مقصد رو دنبال می‌کنه.

C

مدیریت پیکربندیConfiguration Management

نگه داشتن سرورها و نرم‌افزارها در وضعیتی شناخته‌شده و یکسان، با توصیف تنظیماتشون به‌صورت کد و اعمال خودکار اون.

C

کانتینرContainer

بسته‌ای سبک و ایزوله که برنامه رو با کتابخانه‌ها و تنظیماتش یکجا می‌کنه تا روی هر میزبانی که runtime کانتینر داره یک‌جور اجرا بشه.

C

کرونCron

زمان‌بند یونیکس که دستورها رو در زمان‌ها یا فاصله‌های ثابت اجرا می‌کنه و با فایل‌های crontab (پنج فیلد زمان به‌علاوه‌ی دستور) تنظیم می‌شه.

C

عبارت کرونCron Expression

بخش زمان‌بندی یک کار کرون، مثل */15 * * * *، که از فیلدهای دقیقه، ساعت، روز ماه، ماه و روز هفته تشکیل شده.

D

۱۱ اصطلاح
D

داشبوردDashboard

صفحه‌ای که مهم‌ترین نمودارها و وضعیت‌های یک سیستم رو کنار هم میاره تا سلامتش با یک نگاه معلوم بشه.

D

رپلیکیشن دیتابیسDatabase Replication

کپی مداوم داده از یک سرور دیتابیس به سرورهای دیگه، برای افزونگی، جایگزینی در زمان خرابی و تقسیم بار خواندن.

D

حمله‌ی DDoSDDoS Attack

حمله‌ی منع سرویس توزیع‌شده؛ سرازیر کردن ترافیک از منبع‌های زیاد به یک سرویس تا کاربرهای واقعی دیگه بهش دسترسی نداشته باشن.

D

کارکرد مختل (Degraded)Degraded Performance

وضعیتی که سرویس هنوز جواب می‌ده ولی کندتر یا با خطای جزئی؛ کامل قطع نیست، ولی سالم هم نیست.

D

DevOps

روشی برای کار که توسعه‌ی نرم‌افزار و عملیات رو کنار هم میاره و با اتوماسیون، مسئولیت مشترک و بازخورد سریع، نرم‌افزار رو پایدار منتشر و اجرا می‌کنه.

D

بازیابی از فاجعهDisaster Recovery

برنامه‌ها و ابزارهایی برای برگردوندن سرویس بعد از یک خرابی بزرگ مثل از دست رفتن دیتاسنتر؛ شامل بکاپ، سیستم‌های آماده‌به‌کار و دستورالعمل‌های تست‌شده.

D

DNS

سیستم نام دامنه؛ دفترچه‌ی اینترنت که نام‌هایی مثل example.com رو به آدرس IP تبدیل می‌کنه تا کامپیوترها بتونن وصل بشن.

D

انتشار DNSDNS Propagation

تأخیری که طول می‌کشه تا تغییر DNS همه‌جا دیده بشه، چون resolverها تا تموم شدن TTL جواب کش‌شده‌ی قبلی رو برمی‌گردونن.

D

Docker

پلتفرم پرکاربرد برای ساخت ایمیج کانتینر و اجرای کانتینرها روی یک میزبان.

D

انقضای دامنهDomain Expiration

تاریخی که ثبت دامنه تموم می‌شه. اگه تمدید نشه، سایت و ایمیل از کار می‌افتن و ممکنه نام دامنه از دست بره.

D

داون‌تایم (قطعی)Downtime

هر بازه‌ای که سرویس برای کاربرهاش در دسترس نیست یا درست کار نمی‌کنه، چه برنامه‌ریزی‌شده باشه چه نه.

E

۴ اصطلاح
E

رایانش لبهEdge Computing

اجرای پردازش نزدیک به جایی که داده تولید می‌شه یا کاربرها هستن، به‌جای یک دیتاسنتر مرکزی دور، برای کم کردن تأخیر.

E

Endpoint

یک آدرس مشخص از API یا سرویس که درخواست قبول می‌کنه، مثل https://api.example.com/v1/orders.

E

بودجه‌ی خطاError Budget

مقدار ناپایداری‌ای که یک SLO اجازه می‌ده؛ برای ۹۹٫۹٪ در ۳۰ روز حدود ۴۳ دقیقه. تیم‌ها این بودجه رو صرف انتشار و ریسک می‌کنن و وقتی تموم شد سرعت رو کم می‌کنن.

E

سیاست ارجاع (Escalation)Escalation Policy

قانون‌هایی که مشخص می‌کنن چه کسی از هشدار باخبر بشه و اگه کسی در زمان مشخص جواب نداد، نفر بعدی چه کسیه.

F

۵ اصطلاح
F

Failover

سوییچ خودکار به سرور، دیتابیس یا سایت آماده‌به‌کار وقتی نسخه‌ی اصلی از کار می‌افته.

F

هشدار اشتباه (False Positive)False Positive

هشداری که مشکلی رو گزارش می‌کنه که واقعاً اتفاق نیفتاده؛ مثلاً سایتی که به خاطر یک اختلال کوتاه شبکه در یک نقطه‌ی چک، قطع اعلام شده.

F

تحمل خطاFault Tolerance

توانایی سیستم برای ادامه‌ی کار، شاید با ظرفیت کمتر، وقتی بعضی از اجزاش خراب می‌شن.

F

Feature Flag

کلیدی در کد که یک قابلیت رو موقع اجرا روشن یا خاموش می‌کنه، تا بشه تدریجی منتشرش کرد یا بدون دیپلوی جدید غیرفعالش کرد.

F

فایروالFirewall

کنترل شبکه‌ای که بر اساس قانون‌هایی درباره‌ی آدرس، پورت و پروتکل، ترافیک رو اجازه می‌ده یا مسدود می‌کنه.

G

۳ اصطلاح
G

Git

سیستم کنترل نسخه‌ی توزیع‌شده که هر تغییر در فایل‌ها رو ثبت می‌کنه و اجازه می‌ده آدم‌های زیادی در شاخه‌های موازی روشون کار کنن.

G

GitOps

مدیریت زیرساخت و دیپلوی با تعریف وضعیت مطلوب در مخزن Git و سپردن کار به اتوماسیون تا سیستم واقعی رو با اون یکی کنه.

G

Grafana

ابزار متن‌باز برای ساخت داشبورد و هشدار روی داده‌های سری‌زمانی از منبع‌هایی مثل Prometheus.

H

۶ اصطلاح
H

Health Check

یک endpoint یا تست سبک که گزارش می‌ده سرویس و وابستگی‌های اصلیش کار می‌کنن یا نه؛ لودبالانسرها و مانیتورها ازش استفاده می‌کنن.

H

مانیتورینگ HeartbeatHeartbeat Monitoring

مانیتورینگ برعکس: یک کار یا دستگاه مرتب به یک آدرس اختصاصی سیگنال می‌فرسته و اگه سیگنال سر وقت نرسه هشدار صادر می‌شه.

H

دسترس‌پذیری بالا (HA)High Availability

طراحی سیستم با افزونگی و بدون نقطه‌ی شکست تکی، تا با خراب شدن یک جزء هم در دسترس بمونه.

H

HTTP

پروتکل انتقال ابرمتن؛ پروتکل درخواست و پاسخی که مرورگرها و APIها برای گرفتن صفحه و داده در وب استفاده می‌کنن.

H

کد وضعیت HTTPHTTP Status Code

عدد سه‌رقمی در هر پاسخ HTTP که نتیجه‌ی درخواست رو می‌گه: 2xx موفق، 3xx ریدایرکت، 4xx خطای کلاینت، 5xx خطای سرور.

H

HTTPS

HTTP روی اتصال رمزنگاری‌شده‌ی TLS؛ داده رو در مسیر محافظت می‌کنه و هویت سرور رو با گواهی ثابت می‌کنه.

I

۶ اصطلاح
I

ICMP

پروتکل پیام کنترل اینترنت که برای عیب‌یابی شبکه و پیام‌های خطا استفاده می‌شه؛ ping درخواست‌های echo از نوع ICMP می‌فرسته.

I

رخداد (Incident)Incident

اتفاق برنامه‌ریزی‌نشده‌ای که سرویس رو مختل یا کند می‌کنه و از تشخیص تا رفع، رسیدگی لازم داره.

I

مدیریت رخدادIncident Management

فرایند تشخیص، اطلاع‌رسانی، رفع و درس گرفتن از رخدادها با نقش‌ها و زمان‌بندی مشخص.

I

زیرساخت به‌عنوان کد (IaC)Infrastructure as Code

تعریف سرورها، شبکه‌ها و بقیه‌ی زیرساخت در فایل‌های نسخه‌دار تا محیط‌ها تکرارپذیر ساخته و تغییر داده بشن.

I

آدرس IPIP Address

آدرس عددی یک دستگاه در شبکه؛ چهار عدد مثل 203.0.113.10 در IPv4 یا شکل طولانی‌تر هگزادسیمال در IPv6.

I

IPv6

نسخه‌ی جدیدتر پروتکل اینترنت با آدرس‌های ۱۲۸ بیتی؛ چون حدود ۴٫۳ میلیارد آدرس IPv4 تموم شد ساخته شد.

J

۲ اصطلاح
J

Jitter

نوسان تأخیر بین بسته‌ها. Jitter بالا به ترافیک بلادرنگ مثل صدا و تصویر آسیب می‌زنه، حتی وقتی میانگین تأخیر خوبه.

J

JSON

قالب متنی سبک برای داده‌ی ساخت‌یافته که بیشتر APIهای وب ازش استفاده می‌کنن.

K

۳ اصطلاح
K

مانیتورینگ کلمه‌ی کلیدیKeyword Monitoring

بررسی اینکه صفحه یک کلمه‌ی مشخص رو داره (یا نداره)؛ صفحه‌های خطا و محتوای خرابی رو که هنوز کد ۲۰۰ برمی‌گردونن پیدا می‌کنه.

K

KPI

شاخص کلیدی عملکرد؛ مقدار قابل اندازه‌گیری که نشون می‌ده یک تیم یا سیستم چقدر به یک هدف مهم نزدیکه.

K

Kubernetes

پلتفرم متن‌باز که کانتینرها رو روی کلاستری از ماشین‌ها زمان‌بندی می‌کنه و اجرا، مقیاس و اتصالشون رو حفظ می‌کنه.

L

۵ اصطلاح
L

تأخیر (Latency)Latency

زمانی که طول می‌کشه داده از یک نقطه به نقطه‌ی دیگه بره و برگرده، یا یک درخواست به اولین پاسخش برسه.

L

لودبالانسرLoad Balancer

جزئی که درخواست‌های ورودی رو بین چند سرور پخش می‌کنه و به سرورهایی که health check رو رد می‌کنن ترافیک نمی‌فرسته.

L

تست بارLoad Testing

فرستادن حجم واقع‌گرایانه‌ای از ترافیک شبیه‌سازی‌شده به سیستم تا قبل از کاربرهای واقعی معلوم بشه چطور رفتار می‌کنه و کجا می‌شکنه.

L

لاگLog

ثبت زمان‌دار رویدادهایی که یک برنامه یا سیستم می‌نویسه؛ برای فهمیدن اینکه چی و کی اتفاق افتاده.

L

تجمیع لاگLog Aggregation

جمع کردن لاگ‌های سرورها و سرویس‌های مختلف در یک جای قابل جستجو.

M

۸ اصطلاح
M

پنجره‌ی تعمیراتMaintenance Window

بازه‌ی زمان‌بندی‌شده برای کارهای برنامه‌ریزی‌شده که معمولاً هشدارهای مانیتورینگ در اون متوقف می‌شن و قطعی جزو آپتایم حساب نمی‌شه.

M

میانگین زمان تشخیص (MTTD)Mean Time to Detect (MTTD)

میانگین زمان بین شروع مشکل و متوجه شدن کسی. چک‌های بیرونی مکرر این زمان رو کوتاه می‌کنن.

M

میانگین زمان بازیابی (MTTR)Mean Time to Recovery (MTTR)

میانگین زمانی که طول می‌کشه سرویس بعد از خرابی برگرده؛ از تشخیص تا بازیابی کامل.

M

متریکMetric

یک اندازه‌گیری عددی که در طول زمان ثبت می‌شه، مثل زمان پاسخ، مصرف CPU یا تعداد درخواست در ثانیه.

M

میکروسرویسMicroservices

معماری‌ای که برنامه رو به سرویس‌های کوچک و مستقل تقسیم می‌کنه که جدا دیپلوی می‌شن و از طریق شبکه با هم حرف می‌زنن.

M

مانیتورینگMonitoring

جمع‌آوری و بررسی مداوم داده‌ی سیستم‌ها برای دونستن اینکه کار می‌کنن یا نه، و خبر دادن به آدم‌ها وقتی کار نمی‌کنن.

M

مانیتورینگ از چند لوکیشنMulti-Location Monitoring

چک کردن سرویس از چند نقطه‌ی جغرافیایی و تأیید خرابی بین اون‌ها؛ قطعی واقعی رو از مشکل شبکه‌ی محلی جدا می‌کنه.

M

رکورد MXMX Record

رکورد DNS که سرورهای ایمیل دریافت‌کننده‌ی یک دامنه رو مشخص می‌کنه؛ با اولویت‌هایی که ترتیب امتحان شدنشون رو تعیین می‌کنه.

N

۲ اصطلاح
N

نیم‌سرورNameserver

سروری که رکوردهای DNS یک دامنه رو نگه می‌داره و به پرسش‌ها درباره‌شون جواب می‌ده؛ رکوردهای NS به اون اشاره می‌کنن.

N

NAT

ترجمه‌ی آدرس شبکه؛ بازنویسی آدرس‌ها موقع عبور ترافیک از روتر تا دستگاه‌های خصوصی زیادی یک IP عمومی رو مشترک استفاده کنن.

O

۴ اصطلاح
O

مشاهده‌پذیریObservability

اینکه چقدر می‌شه وضعیت درونی یک سیستم رو از خروجی‌هاش (متریک، لاگ و trace) فهمید؛ حتی مشکل‌هایی که پیش‌بینی نشده بودن.

O

آنکالOn-Call

نوبت‌بندی‌ای که در اون یک نفر مشخص مسئول جواب دادن به هشدارها بیرون از ساعت کاریه.

O

OpenTelemetry

استاندارد باز و مجموعه‌ای از SDKها برای تولید و ارسال trace، متریک و لاگ به شکل مستقل از فروشنده.

O

قطعی کاملOutage

بازه‌ای که سرویس به‌طور کامل برای کاربرهاش در دسترس نیست.

P

۸ اصطلاح
P

افت بسته (Packet Loss)Packet Loss

درصد بسته‌های شبکه که هیچ‌وقت به مقصد نمی‌رسن و باعث ارسال دوباره، کندی یا قطع اتصال می‌شن.

P

پینگPing

تست پایه‌ی شبکه که درخواست echo از نوع ICMP به یک میزبان می‌فرسته و اندازه می‌گیره جواب می‌ده یا نه و با چه سرعتی.

P

پورتPort

عددی بین ۰ تا ۶۵۵۳۵ که یک سرویس مشخص روی یک میزبان رو مشخص می‌کنه، مثل ۴۴۳ برای HTTPS یا ۲۲ برای SSH.

P

مانیتورینگ پورتPort Monitoring

چک کردن منظم اینکه یک پورت TCP اتصال قبول می‌کنه؛ نشون می‌ده سرویس‌هایی مثل ایمیل، دیتابیس یا SSH در دسترس‌ان یا نه.

P

گزارش پس از رخداد (Postmortem)Postmortem

مرور مکتوب بعد از رخداد که می‌گه چی شد، چرا، چطور رسیدگی شد و چه چیزی تغییر می‌کنه؛ ترجیحاً بدون مقصر دونستن افراد.

P

لوکیشن خصوصیPrivate Location

نقطه‌ی چکی که داخل شبکه‌ی خودتون اجرا می‌کنید تا سرویس‌های داخلی مانیتور بشن و با چک‌های بیرونی مقایسه بشن.

P

Prometheus

سیستم مانیتورینگ متن‌باز که متریک‌ها رو از سرویس‌ها جمع می‌کنه، به‌صورت سری‌زمانی ذخیره می‌کنه و قانون‌های هشدار رو بررسی می‌کنه.

P

پراکسیProxy

سرور واسطی که درخواست‌ها رو بین کلاینت و سرورهای دیگه جابه‌جا می‌کنه و اغلب کش، فیلتر یا ناشناس‌سازی هم اضافه می‌کنه.

R

۸ اصطلاح
R

محدودیت نرخRate Limiting

محدود کردن تعداد درخواست‌هایی که یک کلاینت در یک بازه می‌تونه بفرسته، برای محافظت از سرویس در برابر بار زیاد و سوءاستفاده.

R

ریدایرکتRedirect

پاسخ HTTP (۳۰۱، ۳۰۲، ۳۰۷، ۳۰۸) که به کلاینت می‌گه به‌جاش یک آدرس دیگه رو بگیره.

R

افزونگیRedundancy

داشتن نسخه��های اضافه از اجزای حیاتی تا خراب شدن یکی سرویس رو از کار نندازه.

R

زمان پاسخResponse Time

مدتی که سرور برای جواب دادن به یک درخواست لازم داره؛ معمولاً از فرستادن درخواست تا دریافت کامل پاسخ اندازه گرفته می‌شه.

R

ریورس پراکسیReverse Proxy

سروری جلوی سرورهای برنامه که درخواست کلاینت رو می‌گیره و منتقل می‌کنه؛ اغلب TLS، کش و توزیع بار رو هم انجام می‌ده.

R

Rollback

برگردوندن سیستم به نسخه‌ی سالم قبلی بعد از یک تغییر معیوب.

R

تحلیل علت ریشه‌ایRoot Cause Analysis

بررسی رخداد تا جایی که دلیل اصلی پیدا بشه، به‌جای توقف روی اولین نشونه‌ی قابل دیدن.

R

Runbook

دستورالعمل قدم‌به‌قدم برای انجام یک کار یا رسیدگی به یک هشدار شناخته‌شده، تا هر کسی که آنکاله یک‌جور واکنش نشون بده.

S

۱۲ اصطلاح
S

مقیاس‌پذیریScalability

توانایی سیستم برای تحمل بار بیشتر با اضافه کردن منابع؛ یا ماشین قوی‌تر (عمودی) یا ماشین بیشتر (افقی).

S

Serverless

مدل ابری که تابع یا کانتینر رو دیپلوی می‌کنید و ارائه‌دهنده بر اساس نیاز اجرا و مقیاسش رو انجام می‌ده و بر اساس مصرف هزینه می‌گیره.

S

SLA

توافق‌نامه‌ی سطح خدمات؛ قراردادی که سطحی از سرویس رو تعهد می‌کنه (مثلاً ۹۹٫۹٪ آپتایم ماهانه) و می‌گه اگه رعایت نشد چه اتفاقی می‌افته.

S

SLI

شاخص سطح خدمات؛ مقدار اندازه‌گیری‌شده‌ای که پشت یک هدف پایداری هست، مثل درصد درخواست‌های موفق.

S

SLO

هدف سطح خدمات؛ هدف داخلی برای یک SLI، مثل موفق بودن ۹۹٫۹۵٪ درخواست‌ها در ۳۰ روز.

S

SMTP

پروتکل ساده‌ی انتقال ایمیل که برای فرستادن ایمیل بین سرورها استفاده می‌شه؛ معمولاً روی پورت‌های ۲۵، ۴۶۵ یا ۵۸۷.

S

SNMP

پروتکل ساده‌ی مدیریت شبکه که برای خوندن وضعیت و شمارنده‌های روتر، سوییچ و بقیه‌ی تجهیزات شبکه استفاده می‌شه.

S

SSH

پروتکل رمزنگاری‌شده برای ورود به ماشین‌های راه‌دور و اجرای دستور روی اون‌ها؛ معمولاً روی پورت ۲۲.

S

گواهی SSLSSL Certificate

گواهی دیجیتال (که امروز در واقع گواهی TLS است) که هویت سایت رو ثابت می‌کنه و HTTPS رو ممکن می‌کنه. تاریخ انقضا داره و باید تمدید بشه.

S

صفحه‌ی وضعیتStatus Page

صفحه‌ای عمومی یا خصوصی که سلامت فعلی سرویس‌ها و رخدادها یا تعمیرات در حال انجام رو نشون می‌ده.

S

Subnet Mask

مقداری مثل 255.255.255.0 که آدرس IP رو به بخش شبکه و بخش میزبان تقسیم می‌کنه.

S

مانیتورینگ مصنوعی (Synthetic)Synthetic Monitoring

اجرای درخواست‌ها یا مسیرهای کاربری اسکریپتی روی سرویس طبق زمان‌بندی، برای تست مداوم حتی وقتی کاربر واقعی فعال نیست.

T

۹ اصطلاح
T

TCP

پروتکل کنترل انتقال؛ پروتکل اتصال‌گرا که داده رو مطمئن و به ترتیب می‌رسونه؛ HTTP، SSH و ایمیل روی اون کار می‌کنن.

T

توان عملیاتی (Throughput)Throughput

مقدار کاری که سیستم در واحد زمان انجام می‌ده، مثل تعداد درخواست در ثانیه یا مگابایت منتقل‌شده در ثانیه.

T

زمان تا اولین بایت (TTFB)Time to First Byte (TTFB)

زمان از فرستادن درخواست تا رسیدن اولین بایت پاسخ؛ شامل زمان شبکه، TLS و پردازش سرور.

T

Timeout

حداکثر زمانی که کلاینت منتظر پاسخ می‌مونه و بعدش درخواست رو شکست‌خورده حساب می‌کنه.

T

TLS

امنیت لایه‌ی انتقال؛ پروتکل رمزنگاری که HTTPS و خیلی از اتصال‌های دیگه رو امن می‌کنه؛ جانشین SSL.

T

Traceroute

ابزار عیب‌یابی که روترهایی رو که یک بسته تا مقصد ازشون رد می‌شه فهرست می‌کنه و نشون می‌ده تأخیر یا افت کجاست.

T

Tracing

دنبال کردن یک درخواست در مسیرش بین چند سرویس و ثبت زمان هر مرحله، برای پیدا کردن جایی که زمان و خطا ازش میاد.

T

TTL

طول عمر؛ در DNS تعداد ثانیه‌هایی که resolverها می‌تونن یک رکورد رو کش کنن قبل از پرسیدن دوباره؛ سرعت پخش تغییرات رو تعیین می‌کنه.

T

رکورد TXTTXT Record

رکورد DNS که متن آزاد نگه می‌داره؛ برای تأیید مالکیت دامنه و احراز هویت ایمیل مثل SPF و DKIM زیاد استفاده می‌شه.

U

۳ اصطلاح
U

UDP

پروتکل بدون اتصال که بسته‌ها رو بدون تضمین تحویل می‌فرسته؛ DNS، VoIP و بازی‌ها بهش متکی‌ان.

U

آپتایمUptime

سهم زمانی که یک سیستم روشن و در دسترسه؛ معمولاً به صورت درصد مثل ۹۹٫۹٪ بیان می‌شه.

U

مانیتورینگ آپتایمUptime Monitoring

بررسی منظم از بیرون که سایت، سرور یا API در دسترسه و درست جواب می‌ده، و هشدار دادن وقتی این‌طور نیست.

V

۲ اصطلاح
V

ماشین مجازیVirtual Machine

کامپیوتر شبیه‌سازی‌شده با نرم‌افزار که سیستم‌عامل خودش رو داره و از طریق hypervisor روی سخت‌افزار فیزیکی مشترک اجرا می‌شه.

V

VPN

شبکه‌ی خصوصی مجازی؛ تونل رمزنگاری‌شده‌ای که یک دستگاه یا دفتر رو از طریق اینترنت به شبکه‌ی خصوصی وصل می‌کنه.

W

۲ اصطلاح
W

وب‌هوکWebhook

درخواست HTTP که یک سرویس موقع وقوع یک رویداد خودکار به آدرس دلخواه شما می‌فرسته؛ برای وصل کردن سیستم‌ها بدون پرس‌وجوی مداوم.

W

WHOIS

سرویس جستجو که اطلاعات ثبت یک دامنه، مثل ثبت‌کننده و تاریخ انقضا، رو برمی‌گردونه.

Z

۲ اصطلاح
Z

دیپلوی بدون قطعیZero Downtime Deployment

انتشار نسخه‌ی جدید بدون هیچ وقفه‌ای برای کاربرها؛ معمولاً با روش‌های rolling، blue-green یا canary.

Z

اعتماد صفر (Zero Trust)Zero Trust

مدل امنیتی که به‌طور پیش‌فرض به هیچ کاربر یا دستگاهی، حتی داخل شبکه، اعتماد نمی‌کنه و هر درخواست دسترسی رو بررسی می‌کنه.